Ekspozycja na światło niebieskie i zaburzenie rytmu okołodobowego a zdrowie skóry - Kosmetologia w Polsce
Ekspozycja na światło niebieskie i zaburzenie rytmu okołodobowego a zdrowie skóry

Ekspozycja na światło niebieskie i zaburzenie rytmu okołodobowego a zdrowie skóry

Na zdrowie skóry wpływa nie tylko pielęgnacja kosmetyczna i zabiegi gabinetowe, ale przede wszystkim tryb życia. Jednym z elementów trybu życia jest rytm okołodobowy. Ekspozycja na światło niebieskie zaburza rytm okołodobowy. Synteza melatoniny zostaje zmniejszona, a poziom kortyzolu rośnie. W konsekwencji zdrowienie skóry spowalnia.

Zapraszamy Was do kolejnego artykułu napisanego przez  Amelię Pietryka – Monitora Badań Klinicznych z 8-letnim doświadczeniem w obszarze badań onkologicznych. Tym razem Amelia podzieliła się z nami wiedzą na temat wpływu światła niebieskiego na rytm okołodobowy i zdrowie skóry.

Rytm okołodobowy – biologiczny sterownik

Rytm okołodobowy warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pozwala na dostosowanie wielu procesów fizjologicznych do zmiennych warunków środowiskowych. Rytm okołodobowy wpływa na to, kiedy sprawność psychiczna i fizyczna w ciągu doby jest najlepsza oraz na to, jaka pora snu jest najkorzystniejsza, aby zapewnić organizmowi harmonijne funkcjonowanie i regenerację. 

Najważniejszym czynnikiem kształtującym rytm okołodobowy jest światło. Padając na siatkówkę oka wpływa na czynność zegara biologicznego, który z kolei synchronizuje wszystkie układy organizmu. Pojęcie zegara biologicznego nie jest abstrakcyjnym określeniem – zegar biologiczny istnieje naprawdę. 

U człowieka występuje on w podwzgórzowej części ośrodkowego układu nerwowego, w parzystych strukturach zwanych jądrami nadskrzyżowaniowymi. Zegar biologiczny komunikuje się z resztą organizmu za pomocą melatoniny. Melatonina czyli hormon snu, wytwarzana jest przez część mózgu zwanej szyszynką. Aby melatonina była przez nasz organizm prawidłowo wytwarzana, potrzebujemy ograniczyć zupełnie dostęp światła. To istotny element w procesie regeneracji narządów, w tym bariery ochronnej jaką jest nasza skóra, ona również potrzebuje odpoczywać. Regularne zapewnienie kilku godzin bez światła w porze wieczornej i nocnej jest kluczowe dla zachowania równowagi w funkcjach organizmu. 

Jednak postęp techniczny oraz możliwość korzystania ze sztucznego oświetlenia spowodowały istotną zmianę i odejście od naturalnego rytmu życia wyznaczanych przez dzień i noc. Ekspozycja na światło w godzinach nocnych, nieregularne pory aktywności i snu, praca zmianowa powodują, że wiele osób cierpi na zaburzenia rytmu okołodobowego. A to z kolei przekłada się na wiele zmian metabolicznych w organizmie.

 “light pollution” i jego wpływ na organizm

Specyficzne funkcje biologiczne organizmu zostały zdefiniowane w zależności od tego, czy dociera do nas światło dzienne czy znajdujemy się w ciemności. W badaniach naukowych wykazano, że zakłócenie tego rytmu przez zanieczyszczenie światłem (z ang. light pollution) ma głębokie skutki zdrowotne. Zanieczyszczenie światłem w literaturze medycznej określa się ekspozycję na sztuczne światło w godzinach, kiedy organizm powinien rozpocząć regenerację i wydzielanie melatoniny (około godziny 21:00). Szkodliwe niebieskie światło w nocy może być wytwarzane z różnych sztucznych źródeł, takich jak lampy LED,  wyświetlacze znajdujące się w telewizorach, monitorach, tabletach i smartfonach.

U człowieka zegar biologiczny wpływa na mechanizmy, które odpowiadają za zmiany w wydzielaniu hormonów, temperaturę ciała, jakość snu, poziom ciśnienia tętniczego, procesy metaboliczne, pracę wątroby. Rozregulowany zegar biologiczny to ryzyko m.in.:

  • Zwiększenia apetytu i zmiany nawyków żywieniowych na niezdrowe. Zmęczony organizm ma większe zapotrzebowanie na tłuszcz i cukier, a zatem wzrasta ryzyko nadwagi, zmian w gospodarce insulinowej, zaburzeń w pracy jelit
  • Zmian w wydzielaniu hormonów, które mają wpływ na regulację wielu procesów fizjologicznych, w tym gospodarkę cyklu menstruacyjnego. Niewielkie zmiany w rytmie dobowym wpływają na regulację procesów fizjologicznych w skali miesiąca
  • Rozwoju chorób sercowo-naczyniowych
  • Rozwoju depresji i zaburzeń nastroju
  • Rozwoju niektórych nowotworów. W badaniach wykazano, że kobiety pracujące w trybie zmianowym częściej chorują na nowotwory piersi niż kobiety, które pracują w trybie dziennym.

Kortyzol zamiast melatoniny

Na regulację rytmu dobowego składa się szereg różnych przekaźników (oscylatorów) odbierających bodźce ze źródeł behawioralnych, fizjologicznych i co najmniej oczywiste – genetycznych. Jednym z takich oscylatorów rytmów biologicznych u ludzi są neurony podwzgórza w jądrach nadskrzyżowaniowych. Poprzez siatkówkę oka odbierają sygnały ze środowiska zewnętrznego, w tym światło, i dalej drogą siatkówkowo-podwzgórzową, przekazują informację do mózgu. Tam impulsy elektryczne uruchamiają dalsze procesy, np. hamują wydzielanie melatoniny podczas wieczornej ekspozycji na światło z ekranu smartfona. Organizm, zamiast włączyć naturalnie zaprogramowane dla pory wieczornej funkcje regeneracyjne, daje oscylatorowi znać, że to wciąż czas aktywności. W odpowiedzi uruchamiane jest wydzielanie hormonów, jednak zamiast melatoniny dostajemy dawkę pobudzającego kortyzolu lub adrenaliny. 

Oprócz melatoniny, która wydzielana jest wieczorem i w ciemności, na rytm dobowy ma istotny wpływ kolejny hormon, wspomniany wyżej – kortyzol. Nazywany jest „markerem stresu”, gdyż jego stężenie znacząco rośnie w czasie pobudzenia i mobilizacji organizmu. Jego głównym zadaniem jest zwiększenie stężenia glukozy we krwi w sytuacjach stresowych. Poziom kortyzolu wykazuje wahania dobowe, osiąga szczyt w godzinach rannych i znacząco obniża się w późnych godzinach nocnych. W wydzielaniu kortyzolu występuje duża zmienność i jego gospodarka jest bardzo czuła, już ciągu kilku minut od wystąpienia stresu dochodzi do wzrostu wydzielania kortyzolu. 

Geny zegarowe 

Światłoczuła siatkówka oka to nie jedyny organ modulujący zegar biologiczny, istnieją jeszcze geny zegarowe. Są one obecne w wielu tkankach naszego organizmu, w tym w skórze – a rolę oscylatorów pełnią białka. Podstawowe geny zegarowe to trzy geny period –  PER1, PER2, PER3 oraz dwa kryptochromy CRY1 i CRY2. Na poziomie molekularnym zachodzą dobowe zmiany właśnie w ekspresji genu period, produktem tej ekspresji jest białko PER, które gromadzi się w komórkach w nocy, a za dnia ulega degradacji. Podłoże molekularne zegara biologicznego stanowi cykliczna ekspresja gamy genów zegarowych.  Kontrolują one rytmiczność procesów życiowych i zależnej od nich produkcji białek zegarowych. 

Światło niebieskie i jego wpływ na skórę

Na co dzień skóra narażona jest na wiele czynników stresogennych i urazów środowiskowych. W trakcie 24-godzinnego naturalnego cyklu w ciągu dnia skóra koncentruje się na funkcjach ochronnych, natomiast w nocy skóra skupia się na naprawie uszkodzeń i aktywizuje funkcje regeneracyjne. Skóra jest głównym celem stresu oksydacyjnego a związek między starzeniem się i stresem oksydacyjnym został dobrze udokumentowany. Każda komórka skóry zawiera geny zegarowe, które kontrolują i synchronizują czynności komórkowe z funkcjami dziennymi lub nocnymi.

Regularny rytm dobowy zapewnia właściwe działanie mechanizmu czasowego w komórkach skóry i cyklu dzień -ochrona, noc -regeneracja. Najsilniejszym bodźcem do synchronizacji funkcji komórkowych jest wyczuwanie światła lub jego braku także przez komórki skóry. Jak wspomniano wyżej komórki skóry mają geny zegarowe, które potrafią odbierać światło i samodzielnie regulować swoje funkcje fizjologiczne.

Badania dotyczące wpływu niebieskiego światła na skórę, wykazały, że powoduje ono w komórkach skóry stres oksydacyjny, wzrost poziomu cytokin prozapalnych (IL-1a, IL-6, IL-8 i TNF-a), osłabienie bariery skórnej a także wzrost pigmentacji. Wiemy jak ważna jest ochrona skóry przed promieniowaniem UVB, UVA i IR, jednocześnie coraz więcej mówi się o ochronie przed światłem widzialnym o wysokiej energii (HEVL ang. high energy visible light). 

Światło niebieskie lub światło widzialne o wysokiej energii to część widma widzialnego o długości fali między 380 a 500 nm. Badania naukowe potwierdziły, że niebieskie światło jest bezpośrednim sygnałem dla komórek skóry i może zakłócać ich rytm dobowy i funkcje zaprogramowane na porę nocy – kiedy powinna odbywać się regeneracja. Naukowcy zbadali transkrypcję genu per1 (opisany wyżej gen zegarowy znajdujący się w komórkach) w keratynocytach i wykazali, że światło niebieskie o długości fali 410 nm istotnie zmniejsza transkrypcję tego genu w komórkach. Oznacza to, że komórki naskórka oświetlane światłem niebieskim bezpośrednio je wyczuwają i zamiast włączać nocną fazę regeneracji nadal trwają w dziennej fazie ochrony. Ekspozycja keratynocytów na światło niebieskie w nocy powoduje, że komórki „myślą”, że jest dzień, nawet w nocy. 

Warto podkreślić, że światło niebieskie powoduje także różne uszkodzenia komórek skóry. Odnotowano istotny wzrost (o 88%) produkcji ROS (wolnych rodników), uszkodzenia struktury DNA i wzrost mediatorów stanu zapalnego. Te szkodliwe skutki mogą z czasem potencjalnie zwiększyć ogólne uszkodzenia skóry i ostatecznie przyspieszyć starzenie.

Znaczenie fotoprotekcji i stylu życia

Wyniki badań pokazują, że komórki skóry są wrażliwe na światło niebieskie, nawet kilkudziesięciominutowa ekspozycja wywołuje stres oksydacyjny, uszkodzenia w DNA komórek i stany zapalne. Światło niebieskie upośledza działanie komórkowych genów zegarowych, co związane jest z utratą rytmu nocnego i zaburzeniem funkcji regeneracyjnych skóry, które mają miejsce w nocy (gdy nie ma dostępu światła).

Jest to kolejny, istotny argument za stosowaniem fotoprotekcji zawierającej filtry na światło niebieskie (anty- HEVL) w ciągu dnia, nawet jeśli spędzamy czas pracując w pomieszczeniu ze sztucznym oświetleniem lub przy ekranie monitora. Stosowanie szerokiej fotoprotekcji w ciągu dnia UVA, UVB, IR, anty -HEVL pomoże skórze w spełnianiu funkcji ochronnych i ograniczy docierające do niej stresory. Po wieczornej ekspozycji na światło, którego w dzisiejszych czasach trudno uniknąć przyda się jej dodatkowa bariera i wsparcie w ciągu dnia. W kontekście powyższego istotnego znaczenia nabierają także antyoksydanty wspierające komórki przed wolnymi rodnikami.

Podsumowanie

Funkcjonowanie organizmu zgodnie z naturalnym, biologicznym rytmem dobowym ma ogromny wpływ na zdrowie, samopoczucie oraz wygląd. Stan skóry odzwierciedla wewnętrzną harmonię lub jej brak. Prowadzenie higienicznego trybu życia, którego filarami są prawidłowa dieta, aktywność fizyczna, a także sen, regeneracja i redukcja stresu w połączeniu z zabiegami kosmetologicznymi dają najlepsze i trwałe efekty w postaci zadbanej cery. 

Mając to na uwadze, bardzo ważna jest edukacja pacjentów i przekazywanie wiedzy, że najlepsze terapie gabinetowe i pielęgnacja domowa nie zapewnią spektakularnych efektów bez uregulowanego, zdrowego trybu życia i codziennych nawyków. 

 Bibliografia:

  1. 1. Dong K, Goyarts EC, Pelle E, Trivero J, Pernodet N. Blue light disrupts the circadian rhythm and create damage in skin cells. Int J Cosmet Sci. 2019 Dec;41(6):558-562. doi: 10.1111/ics.12572. PMID: 31418890.
  2. 2. Nakashima Y, Ohta S, Wolf AM. Blue light-induced oxidative stress in live skin. Free Radic Biol Med. 2017 Jul;108:300-310. doi: 10.1016/j.freeradbiomed.2017.03.010. Epub 2017 Mar 15. PMID: 28315451.

Pobierz darmową listę kontrolną konsultacji kosmetologicznej i zaoszczędź czas w codziennej pracy!

Dzięki liście kontrolnej:

  • zbierzesz wszystkie niezbędne informacje od swoich klientów,
  • będziesz przygotowana do postawienia prawidłowej diagnozy,
  • możesz sprawniej zaprojektować, dopasowany do potrzeb skóry klienta, Beauty Plan,
  • masz wszystko, co niezbędne, pod ręką – nie zapomnisz o żadnym elemencie konsultacji.

Zostaw swój adres e-mail:

Wyrażam zgodę na otrzymywanie drogą elektroniczną na wskazany przeze mnie adres email informacji handlowej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną od Agata Zejfer Kosmetologia Interdyscyplinarna.

Ekspozycja na światło niebieskie i zaburzenie rytmu okołodobowego a zdrowie skóry

No Comments

Post a Comment

Your email address will not be published.

error: Treść jest chroniona prawem autorskim!